8 Ülkeden İsrail’in ‘E1’ Planına Tarihi Tepki

Türkiye’nin öncülüğünde bir araya gelen 8 ülkenin dışişleri bakanları, İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarındaki yasa dışı yerleşim politikalarına karşı ortak bir duruş sergiledi. Yayımlanan bildiride, “İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarında devam eden hukuk dışı yerleşim politikalarını kınamakta ve 'E1' yerleşim planını ve işgal altındaki Doğu Kudüs'ün doğusunda bununla bağlantılı yerleşim faaliyetlerini kategorik olarak reddetmektedir” ifadesine yer verildi.

Bakanlar, İsrail işgal makamlarının desteğiyle yerleşimciler tarafından Filistin halkına ve mülklerine karşı gerçekleştirilen ihlal ve şiddet eylemlerini de kınadı. Açıklamada, bu eylemlerin Filistin halkının devredilemez haklarını ortadan kaldırmadığı, uluslararası hukuk ve BM kararlarının açık ihlali olduğu belirtildi.

E1 PLANI: COĞRAFİ BÜTÜNLÜĞE DARBE

Ortak bildiride, E1 planının yalnızca yeni bir yerleşim projesi olmadığı, “tehlikeli bir tırmanış” olduğu vurgulandı. Planın, başta Batı Şeria ile Doğu Kudüs arasında olmak üzere işgal altındaki Filistin topraklarının coğrafi bütünlüğünü zedelediği ve 1967 sınırları temelinde başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin Devleti’nin kurulmasını ve yaşayabilirliğini tehdit ettiği ifade edildi.

Bakanlar, bu tür eylemlerin barışın sağlanmasına yönelik uluslararası çabalara doğrudan meydan okuma olduğunu belirtti. Açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump’ın ilhak ve zorla yerinden edilmeyi reddeden Kapsamlı Planı ile Barış Kurulu mekanizmalarına atıfta bulunularak, bu çabaların hedef alındığına dikkat çekildi.

12 BİN DÖNÜM FİLİSTİN TOPRAĞI GASBEDİLMİŞTİ

E1 Projesi, tarihsel olarak Doğu Kudüs’ün bir parçası olan ancak Ayrım Duvarı’nın Batı Şeria kısmında kalan Filistin mahallesi Ayzeriye yakınlarındaki “Maale Adumim” yerleşimini Batı Kudüs’e bağlamayı hedefliyor. Bu kapsamda, 1999 yılında 12 bin dönüm Filistin toprağı gasbedilmiş ve bölgeye 4 binden fazla yasa dışı konut ile otel inşa edilmesi planlanmıştı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Eylül 2025’te projeyi onaylayarak süreci hızlandırmıştı. İsrail hükümeti, önceki ABD yönetimlerinin baskısıyla dondurulan projeye ilişkin taahhüdünü ihlal ederek, itirazda bulunan taraflara önceden bildirimde bulunmaksızın 1.234 konutluk ilk ihale ilanını yayımladı.

İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜM VURGUSU VE YAPTIRIM ÇAĞRISI

Bildiride bakanlar, uluslararası hukuka ve ilgili BM kararlarına uygun olarak iki devletli çözümün adil, kapsamlı ve kalıcı bir barışa giden tek uygulanabilir yol olduğunu yineledi. Bu çözümü baltalamayı amaçlayan eylemlerin gerilimi tırmandıracağı, bölgesel ve uluslararası barış ile güvenliği tehdit edeceği uyarısında bulunuldu.

8 ülke, E1 planı da dahil olmak üzere yasa dışı yerleşim faaliyetlerinden sorumlu kuruluşlara ve kişilere karşı uluslararası tedbirler ve yaptırımlar da dahil olmak üzere hesap verebilirliği sağlamaya yönelik tüm çabaları desteklediklerini açıkladı. Ayrıca, yasa dışı yerleşim yerlerinin kurulmasına, genişletilmesine veya kalıcı hale getirilmesine katkıda bulunan her türlü destek veya finansmanın sona erdirilmesi çağrısında bulunuldu.

ULUSLARARASI TOPLUMA ACİL ÇAĞRI

Bildiride, BM Güvenlik Konseyi, tüm devletler ve ilgili uluslararası aktörlere, uluslararası hukuk kapsamındaki sorumluluklarını yerine getirme ve yasa dışı yerleşimlerin genişlemesini durdurmak için acil ve etkili önlemler alma çağrısı yapıldı. Ayrıca Filistin halkının korunması, kendi kaderini tayin hakkı da dahil olmak üzere vazgeçilmez haklarının güvence altına alınması ve uluslararası hukuka uygun olarak bağımsız devletlerini kurmalarının sağlanması istendi.

Bakanlar, hesap verebilirliğin eksikliğinin ihlallerin devamına katkıda bulunduğunu ve adil bir barış ihtimalini zayıflattığını belirterek, E1 planının durdurulması ve bağlantılı tüm tedbirlerin iptal edilmesi için acil önlem alınması gerektiğini vurguladı.